درس سی و چهارم: باب های افعلال و افعیلال

نکات محتوایی

۱- در همع الهوامع ج ۳ ص۱۹۹ و لسان العرب ماده حمر و … گفته شده که باب افعالّ اصل بوده و افعلّ تخفیف آن است

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

۲- در مصدر افعیلال، یاء همان الف در ماضی بوده که به علت وقوع بعد از کسره، قلب به یاء شده

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

۳- مثال برای کلمه غیر عیب و رنگ: المستقصی ص۳۵۵ و ۳۵۶ و ۳۶۷ و۳۶۸ آمده؛ البته برخی مثالها قابل مناقشه و ارجاع به لون است

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

۴- معنای ثلاثی مجرد در بسیاری از مثالهای این دو باب هست که در کتب اصلی لغت اشاره ای به مبالغه در آنها نشده

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

۵- در المنجد و الوسیط در توضیح برخی افعال باب افعیلال مثل ازهارّ و احمارّ، از تعبیر شیءً فشی‌ءً استفاده شده که دلالت بر تدریج دارد؛ اما این مطلب در کتب لغت و صرف دیده نشد. البته در کتاب المعجم المفصل فی علم الصرف، ذیل مدخل مبالغه، این دو باب را از ابواب دارای معنای مبالغه دانسته است

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

۶- منبع مراجعه جهت هم اندیشی اول، دو کتاب تاج العروس و شمس العلوم از کتب لغت + کتب صرفی مثل شرح تسهیل ناظرالجیش ج۸ ص۳۷۶۶ است. روند جریان قواعد در این کلمه، شاهد خوبی بر تقدم قواعد اعلال بر قواعد ادغام است. در این زمینه به تحقیق لغوی «ارعوی» در این نوشته رجوع نمایید.

جهت آشنایی با روند دقیق قواعد اعلال در این کلمه، می توان به پژوهش سوال محور استاد مدرسی با موضوع «تعمیقی بر قواعد اعلال لفیف مقرون» نیز از اینجا رجوع کرد.

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

۷- برای پاسخ به سوال اول به پاورقی های مذکور در درس قواعد مشترک اعلال(پاورقی۴) و درس مفاعله ذیل فعل حاجّ و همچنین مطالعه و تحقیق بحث التقای ساکنین مراجعه شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *