درس سی و دوم: باب انفعال

نکات محتوایی

۱- در تسهیل ابن مالک و شروح آن، برای این باب معانی دیگری نیز گفته: ثلاثی مجرد- اغناء از ثلاثی مجرد و… . هرچند برخی مثالهای ذکر شده مورد مناقشه است و به باب افعال برمی گردد

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

۲- درباره شرطی که برای افعال این باب مطرح شده (اثر محسوس یا به تعبیر کتب صرفی دالّ بر علاج بودن) مطلبی در نکات متفرقه با عنوان نکته‌ای در باب انفعال آمده است. برای مشاهده اینجا کلیک نمایید. البته در صبان ج۴ ص۳۱۸ نیز این اشکال مطرح شده است

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

۳- درباره این شرط(اثر محسوس یا به تعبیر کتب صرفی دالّ بر علاج بودن) سوالاتی مطرح است:

الف. آیا اختصاص به معنای مطاوعه دارد یا تمام افعال این باب، مشروط به این شرط هستند؟ ظاهر کتب صرفیین در مواردی اولی را تایید می کند. به همان آدرس قبلی صبّان مراجعه شود.

ب. این شرط در باب افتعال مطرح نیست؟ ظاهر شرح تسهیل ناظر الجیش آن است که در آن باب هم مطرح است. اما قطعا در باب تفعل مطرح نیست: علّمته فتعلّم و ….

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

۴- در صرف اجوف این باب مثل انقاد، همان بحثی که در ماضی مجهول اجوف باب افتعال مطرح شده، در اینجا هم هست و لذا مجهولش با همزه وصل مکسور آمده

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

۵- در متن نگاهی به کتب دیگر، مراد از «علاج» افعال ظاهری است که اصطلاحی رایج در کلام ادبا است.

شرح شافية ابن الحاجب ؛ ج‏۱ ؛ ص۱۰۸: باب انفعل لا يكون إلا لازما، و هو فى الأغلب مطاوع فعل، بشرط أن يكون فعل علاجا: أى من الأفعال الظاهرة

شرح ملا جامي على متن الكافية في النحو ؛ ج‏۱ ؛ ص۲۳۴ : (علاجا) أي: حال كونه دالا على فعل من أفعال الجوارح

شرح الرضي على الكافية / ج‏۲ / ۳۰۳ : … علاجا، و هو ما كان محسوسا يرى

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *