درس پنجاهم: اسم زمان و اسم مکان

۱- درخصوص الحاق تاء به اسم زمان، در صرف ساده و چاپهای پیشین دانش صرف به آیه فنظره الی میسره استناد شده است. اما در چاپ جدید دانش صرف این مطلب حذف شد. زیرا به تصریح ابن حیان در تفسیر…

ادامه مطلب

درس چهل و نهم: اسم تفضیل

۱- درباره اعلال در امثال دنیا و علیا، اختلاف نظری وجود دارد. تعبیر ابن حاجب و مرحوم رضی در شرح شافیه ج۳ ص۱۷۷ و ۱۷۸، برخلاف تعبیر دانش صرف و صرف ساده است. اما در شرح تسهیل ج۱۰ ص۵۱۲۶ به…

ادامه مطلب

درس چهل و هشتم: صفت مشبهه و اسم مبالغه

۱- توضیحی برای معنای ثبوت: در العین می گوید‌: رجل عطشان … و هو عاطش غداً. ثبوت در مقابل حدوث است. حدوث یعنی در زمانی مشخص تحقق می یابد اما ثبوت یعنی زمان در آن ملحوظ نیست ولو مثل عطشان،…

ادامه مطلب

درس چهل و هفتم: اسم مفعول

۱- چرا در اسم مفعول قید حدوث نیامده؟ مثل رضی در کافیه عمل کرده ایم و دلیلش همانگونه که در الحدائق الندیه ص۵۹۲ آمده، آن است که نیازی به این قید در اسم مفعول جهت احتراز از صفت مشبهه نیست.…

ادامه مطلب

درس چهل و ششم: اسم فاعل

۱- به ادعای المستقصی ص۴۴۸؛ اشتقاق اسم فاعل را یا از مصدر گفته اند یا از فعل ماضی 🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸 2- درباره توضیح معنای اسم فاعل مراجعه شود به: معانی الابنیه سامرایی ص۴۱ به بعد 🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸 3- در برخی موارد، کاری…

ادامه مطلب

درس چهل و پنجم: سایر انواع مصدر

نکات محتوایی ۱- در مصدر میمی، قاعده قیاسی صددرصدی وجود ندارد؛ لذا در کتاب، به صورت قاعده نیامده است. 🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸 2- به نظر می رسد که مصادر میمی که در آیات سوره بلد ذکر شده، اسم مصدر هستند. از این…

ادامه مطلب

درس چهل و چهارم: مصدر اصلی

نکات محتوایی ۱- در تعریف اسم مشتق، برخی کتب رویکرد معنایی دارند مثل این کتاب و صرف ساده. برخی رویکرد منشأ اشتقاق دارند که اگر از مصدر یا فعل گرفته شده، مشتق است مثل برخی معاجم جدید 🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸 2- برای…

ادامه مطلب

درس چهل و سوم: مصغر

نکات محتوایی ۱- تصغیر به قصد تحقیر در قرآن کریم نیامده ولی ۶ بار “یا بُنیّ” به کار رفته و نیز تصغیر ترخیم رویداً . دراسات لاسلوب القران الکریم ج۷ ص۵۴۵ 🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸 2- توجیه تغییرات صورت گرفته در اسم هنگام…

ادامه مطلب

درس چهل و دوم: منسوب

نکات محتوایی ۱- نام دیگر مبحث نسبت در ادبیات کهن، اضافه بوده است: المستقصی ص۸۵۳ 🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸 2- درباره بند ب قاعده ۳، مطلب مذکور در پاورقی صرف ساده دیده شود. هرچند ظاهرا مطلب درستی نیست. زیرا در شرح شافیه کمال…

ادامه مطلب

درس چهل و یکم: جمع مکسر

نکات محتوایی ۱- اشکالاتی که ممکن است به تعریف جمع مکسر شود: شرح الرضی علی الکافیه ج۳ ص۳۹۶ 🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸 2- به گفته کتاب دراسات لاسلوب القران الکریم ج۷ص۲۹۳ پرکاربردترین وزن جمع مکسر در قرآن کریم، وزن أفعال است 🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸 3-…

ادامه مطلب