درس چهل و یکم: جمع مکسر

نکات محتوایی

۱- اشکالاتی که ممکن است به تعریف جمع مکسر شود: شرح الرضی علی الکافیه ج۳ ص۳۹۶

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

2- به گفته کتاب دراسات لاسلوب القران الکریم ج۷ص۲۹۳ پرکاربردترین وزن جمع مکسر در قرآن کریم، وزن أفعال است

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

3- درباره کاربردهای مختلف وزن فِعال که در پاورقی آمده، مناسب است به طور کلی این نکته به طلاب گوشزد شود که یکی از کارهای مهم در بخش اسم آن است که مواضع اصلی کاربرد هر یک از اوزان مهم اسم را شناسایی و ثبت کنیم.

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

4- درباره عدم اعلال در طِوال، بنا بر آنچه از تاج العروس برمی‌آید، باید علت را تصحیح عین در مفرد بدانیم – نه آنچه در برخی منابع اصلی و نیز صرف ساده آمده که باید واو درمفردش، یا ساکن باشد و یا معلّ – . تاج العروس ذیل کلمه طوال: و حَکَى اللُّغَویون: طِیالٌ‏، و لا یُوجبه القِیاس لأَنَّ الواوَ قد صَحَّت فی الواحِدِ فحُکْمُها أَنْ تصحَّ فی الجَمْع‏

ممکن است جیاد که جمع جواد است، حرف بالا را نقض کند اما در شرح تسهیل ناظرالجیش آن را شاذ می داند: ج۱۰ ص۵۰۶۳

ضمنا در وزن أفعلاء هم اجوف واوی زمینه اعلال دارد مثل شقیّ (از شقو): أشقیاء. بررسی شود که آیا قاعده اش را در جایی گفته اند.

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

5- قاعده أدلوُ : أدلی هم که قاعده ۷ اسم در صرف ساده است، در جمع مکسر مطرح است اما به علت کمی مصادیقش مطرح نشد

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

6- در بحث جمع قله و کثره، در علوم العربیه ص۴۳۲ یکی از شرایط افاده قله برای اوزان چهارگانه را نکره بودن آنها دانسته. بررسی شود که در منابع نیز این مطلب مطرح شده؟

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

7- تشکیک موسوعه النحو و الصرف ص۳۰۰ و ۳۰۱ درباره اختلاف مدلول جمع قله و کثره

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

8- در مورد علت عدم اعلال در جمع قله‌: شرح شافیه مرحوم رضی ج۳ ص۱۴۵

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

9- برای جمع الجمع، در المستقصی ص۸۳۳ به بعد، مثالهای فراوانی آورده است. در مواردی جمع جمع الجمع داریم: یمین— ایمُن —- ایامن —- ایامنون

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

10- استدلال مرحوم رضی برای جمع مکسر نبودن امثال رَکب و صَحب در شرح کافیه ج۳ ص۳۶۶

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

11- درباره حکم تذکیر و تانیث در اسم جمع، اختلاف است. ر.ک: حاشیه صبان ج۱ ص۳۷ و ج۴ ص۸۶

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

12- اسم جمعی جنس، اصطلاح درست است نه اسم جنس جمعی.

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

13- در کتب ادبیات از اسم جمعی جنس در خیلی جاها تعبیر به اسم جنس شده که نباید با اصطلاح اسم جنس در اصول خلط شود

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

14- پاسخ هم اندیشی: شرح الرضی علی الکافیه ج۳ ص۳۶۷

هنوز امتیازی ثبت نشده است
لطفا صبر کنید...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 31 = 41