درس بیست و هفتم: باب مفاعله

نکات محتوایی

۱- مناسب است در اینجا، تذکر داده شود که وزن فعال می تواند مصدر فعل مجرد هم باشد مثل قیام و …

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

2- بحث لاتضارّ در کتب تفسیر پیگیری شود. یکی از منابعی که به خوبی سه احتمال در این آیه را بررسی کرده، ترجمه کنزالعرفان فی فقه القرآن/۲/ص۶۲۶(موجود در نرم افزار جامع التفاسیر نور) است. خلاصه سه احتمال:

وضعیت فعل

اعراب

وضعیت باء

معنای آیه

معلوم

والده: فاعل

تعدیه

مادر نباید به طفل ضرر بزند

مجهول

والده: نائب فاعل

سببیت

مادر نباید به واسطه طفل ضرر دیده شود

مجهول

والده: نائب فاعل

علیت

مادر نباید به علت ولد(و ترس باردار شدن) ضرر ببیند

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

2- در پاورقی که کلمه ریاء آ‌مده، مراجعه شود به نکته ذیل درس تخفیف همزه که این کلمه رئاء بوده

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

3- در بحث معنای مشارکت، در شذا العرف آمده که در این معنا در باب مفاعله، آغازگر عمل، به عنوان فاعل می‌آید؛ اما مرحوم رضی در شرح شافیه ج۱ ص۱۰۱ و ۱۰۲ این مطلب را با روایتی از امام حسن مجتبی علیه السلام نقض کرده است. البته ایشان مدّعی است که هیچ تفاوتی بین باب مفاعله و تفاعل در این خصوص وجود ندارد اما این محل مناقشه به نظر می رسد و حق آن است که آنچه مورد عنایت اصلی بوده فاعل خواهد بود اعم از اینکه به جهت آغاز عمل بوده یا به جهت اینکه روی سخن متوجه او است یا اینکه کلام درباره او است نه طرف مقابل یا …

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

4- امر مشترک فیه غالباً یک معنا (حدث) است مثل ضاربته ولی احیانا یک عین است مثل سایفته و ساهمته (شرح شافیه ج۱ ص۱۰۱)

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

5- درباره اقسام مشارکت، مطلب جالبی در کتاب رسائل المیرزا القمی ج۱ ص۱۳۹ و ۱۴۰ (موجود در نرم افزار جامع فقه) آ‌مده است فراجع

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

6- مرحوم مصطفوی در التحقیق در بحث معانی ابواب نظرات خاصی دارند و همانگونه که هر ماده را دارای یک معنای جامع می دانند و قائل به اشتراک لفظی و ترادف نیستند، هیئت هر باب را نیز فقط دارای یک معنا می دانند. از این رو ایشان برای الف مفاعله، نوعی امتداد و … قائل هستند. برای بررسی دقیق تر، به فهرست موجود در پایان جلد اول چاپهای قدیمی کتاب التحقیق مراجعه شود

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

7- در معنای تکثیر، مثالهایی که در کتب زده شده احیانا تعدیه به همراه تکثیر را نشان می دهد. این موضوع نیاز به بررسی دارد

🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸🔸 🔸

8- در کتب صرفی، احیانا به جای معانی تکثیر و تعدیه به ترتیب به معنای أفعل و فعّل گفته می شود.

میانگین امتیازات: 4.0 از 1 مشارکت.
لطفا صبر کنید...

۲ دیدگاه در ”درس بیست و هفتم: باب مفاعله

  1. سلام
    فرق بین معنای ۴ باب مفاعله با معنای ۳ باب افعال در صورت متعدی بودن (پاورقی ص ۲۱۸) چیست؟

    میانگین امتیازات: 5.0 از 1 مشارکت.
    لطفا صبر کنید...
  2. سلام
    به نظر میاد فرقی نداشته باشه و دو اسلوب برای بیان یک معناست

    هنوز امتیازی ثبت نشده است
    لطفا صبر کنید...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *